Hermann Nitsch
Context
Hermann Nitsch (Vienna, Austria, 1938) is legendary on the postwar Austrian art scene as the founder of the Orgien Mysterien Theater (OMT). The OMT was intended to create a global work of art which centres around the orgiastic and mystery play. His ultimate goal is the creation of the 'Sechs-Tage-Spiel', a six-day play, which, as a global work of art, is constructed from intellectual, philosophical, aesthetical and social value systems. From 1960 onwards he exhibits 'action paintings'(Aktionsmalerei) and 'action relicts' (Aktionsrelikten). As a consequence of his 'actions' (Aktionen), Nitsch became several times involved in law suits and was sent to prison.
In 1971 he starts with actions on his own estate, Castle Prinzendorf in Lower Austria. The theatre, the stage and the performance are central in his work, but Nitsch is also preoccupied with music, architecture, and the theory of art. Together with Joseph Beuys he is one of the few artists whose work is characterized by an urge towards a form of universality which aspires to unite the history of art, culture and religion. He takes art back to its original ritual and mythical foundations.
He is also one of the leading artists of the Wiener Aktionismus, a movement, which, like the happenings of the sixties, sought to break new grounds. The 'actions' are, as it were, extreme explorations of the forces and experiences which are central to the existential meaning of art. From an aesthetic point of view, Nitsch prefers 'action' as a means of expression, because of its directness and the tense sensuality it involves. From a psychological point of view, Nitsch mainly appeals to a cathartic effect. He sees himself as a Dionysian artist, who, through his actions, resuscitates and reinterprets a mythically primeval history. What he finally wants to achieve, is a re-mythicization of the process of life. In Nitsch's universe painting and theatre are closely linked. Because Nitsch practices painting as an action, as a sort of performance, it is obvious that the link between painting and theatre is to be found at the level of the temporal development of the creation. The artist's view on painting has its origin in the contacts he entertained during the 1950s with action painting, and informal and abstract expressionist painting. Nitsch produces his paintings in series. For example, preparing a performance for the OMT, he spills red paint on the canvas which he then works with his hands.
The act of unburdening oneself plays a major role in Nitsch's actions. In this way, painting becomes part of a process which reveals the core of our psyche. Photographs, relicts and paintings bear witness to the actions and refer to the main project of the artist, ie, the OMT. Though they were produced within the context of the OMT, the separate 'action relicts' have an autonomous identity. They are not souvenirs of a happening, but, as vehicles for Nitsch's aesthetic views, they have a dramatic impact. Nitsch's art is particularly significant, because he creates a myth which acknowledges plastic forms of expression, while at the same time it is related to a social and intellectual environment which can decipher its message. The surface of his 'action paintings' show the traces of the blood and paint he uses during the actions and remind us of the excesses. Nitsch introduces the direct existential experience as a universally valid form of perception, while carrying this to absurd limits. He uses the idea of a global work of art to weave the sensual and physical into a complex network of emotions. In his view, this is the main element of the aesthetic consciousness.
The significance of Nitsch's work has long been recognized. Already in 1972 he was invited to participate in the Documenta, and in 1982 he participated again. On the occasion of the world exhibition in 1992 in Seville, a retrospective exhibition of his work was organized, which then travelled to various cities, like Vienna, Rome, Luxembourg, Palma de Mallorca, Linz,... In 1995 the Viennese opera invited him to collaborate on the production of Jules Massenet's opera 'Hérodiade'. He took care of the setting, costumes and direction. Currently he is working on a 'Sechs-Tage-Spiel' (six-day play) which will be on stage in Prinzendorf from August 3rd till August 9th, 1998.
Hermann Nitsch (°1938 Wenen, Oostenrijk) is als de basislegger van het Orgien Mysterien Theater (OMT) een legendarisch personage van de Oostenrijkse kunst van na 1945. Met het OMT wil hij een totaalkunstwerk scheppen waarin orgie en mysteriespel centraal staan. Zijn uiteindelijk streefdoel is de creatie van het 'Sechs-Tage-Spiel', een zes dagen durend theater als een soort totaalkunst opgebouwd uit intellectuele, filosofische, esthetische en sociale waardesystemen. Sedert 1960 stelt hij zijn 'actieschilderijen' (Aktionsmalerei) en 'actierelicten' (Aktionsrelikten) tentoon. Het feit dat hij zich vanaf dan concentreert op 'acties' (Aktionen) heeft tot gevolg dat Nitsch nogal wat processen en gevangenisstraffen kreeg. Sedert 1971 werkt hij op eigen grond in zijn kasteel Prinzendorf in Neder-Oostenrijk.
Het podium, het theater en de voorstelling spelen een centrale rol in zijn werk. Voor de realisatie van zijn acties is Nitsch ook sterk begaan met kunsttheorie, muziek en architectuur. Hij is samen met Joseph Beuys één van de weinige kunstenaars wiens werk gekarakteriseerd wordt door een streven naar een vorm van universaliteit die de geschiedenis van kunst, cultuur, mythe en religie wil verenigen. Hij voert de kunst terug naar haar oorspronkelijke ritualistische en mythische basis. Nitsch is tevens één van de leidende figuren van het Weense Aktionisme dat aansluit bij de grensoverschrijdende happenings van de jaren zestig. De 'acties' zijn als het ware extreme exploitaties van de krachten en ervaringen die de existentiële betekenis van kunst vormen. In zijn esthetische houding kiest hij de 'actie' als uitdrukkingsvorm omwille van de directheid en de spanningsgeladen sensualiteit die ermee samengaan. In psychologische zin appelleert Nitsch voornamelijk aan het katarsiseffect. Hij ziet zichzelf als een Dionysisch kunstenaar die door zijn handelingen de oeroude mythische geschiedenis terug tot leven brengt en opnieuw interpreteert. Wat hij uiteindelijk wil bereiken is een her-mythologisering van het levensproces. Schilderijen en theater staan bij Nitsch zeer nauw met elkaar in verband. Omdat Nitsch schilderen als een actie, als een soort performance beoefent is het duidelijk dat de band tussen het schilderij en het theater zich situeert op vlak van het temporeel verloop van de realisatie. De schilderkunstige houding van Nitsch vindt een oorsprong in de contacten die hij in de jaren vijftig had met de action painting, de informele en de abstract expressionistische schilderkunst. Zijn schilderijen ontstaan in reeksen, bijvoorbeeld als voorbereiding van een OMT. Hij giet rode verf over het schildersdoek en bewerkt het achteraf met zijn handen.
Het zich afreageren speelt eveneens een belangrijke rol bij de acties van Nitsch waarbij schilderen dan deel uitmaakt van een proces dat de diepere kern van de psyche naar buiten brengt. Foto's, relicten en schilderijen zijn de getuigen van zijn acties en verwijzen allemaal naar Nitsch's hoofdproject, namelijk het OMT. De individuele 'actierelicten' van Nitsch bevatten ondanks het feit dat zij in context van het OMT ontstaan zijn stuk voor stuk een autonome identiteit. Het zijn geen souvenirs van een evenement maar hebben als dragers van de esthetische visie van Nitsch een dramatische impact. Zijn kunst heeft een buitengewone betekenis omdat ze een mythe creëert die de plastische verschijningsvorm erkent maar terzelfdertijd ook gerelateerd is aan de sociaal en intellectuele omgeving die de boodschap kan ontcijferen. De oppervlaktes van zijn 'actieschilderijen' vertonen de sporen van het bloed en de verf die tijdens de acties gebruikt worden en herinneren ons aan het exces. Hij plaatst de directe existentiële ervaring als een algemeen geldige vorm van perceptie en voert die door tot in het absurde. Hermann Nitsch gebruikt de idee van totaalkunstwerk om het sensuele en het fysische tot een complex netwerk van gevoelens te brengen. Dit is voor hem het hoofdelement van esthetisch bewustzijn.
Reeds in 1972 wordt hij uitgenodigd om deel te nemen aan de documenta en in 1982 neemt hij opnieuw deel.
Naar aanleiding van de wereldtentoonstelling van 1992 in Sevilla is er een retrospectieve van Nitsch georganiseerd die verder reist naar verschillende belangrijke steden zoals Wenen, Rome,
Luxemburg, Palma de Mallorca, Linz... In 1995 wordt hij uitgenodigd voor een opvoering van de opera "Hérodiade" van Jules Massenet in de Weense opera. Hij staat in voor decor, kostumering en regie. Momenteel is hij volop bezig met de voorbereidingen van het "6-Tage-Spiel" dat van 3 tot 9 augustus 1998 in Prinzendorf wordt opgevoerd.