Stief Desmet
Heavy Beat.
by Els Fiers
Summary of an e-mail conversation Stief Desmet and Els Fiers (critic) had over a period of two weeks in February 2006.
Els Fiers "Could you give a description of the desk or the table you're working on?"
Stief Desmet "On the wall: a small painting of an ex-girlfriend, a poster of a Paul McCarthy exhibition in Berlin, a drawing of an installation designed for Galerie Fortlaan 17, a small 19th century painting by Jan Frans, a photograph of Kurt Cobain who stumbles dead drunk into Dave Grohl's drums, a drawing of 'S,' nude on a shopping list note. On the desk: parakeets, phone/fax, computer, a Japanese robot toy, a plastic dino, bills, a plastic Chinese dragon on batteries, cd's, dvd's, magazines, a Fortune Miracle Fish, E.T., a wooden statue from Lombok, a plastic gorilla, cigars, sketchbooks, a pile of unidentified and tedious documents I constantly try to ignore".
Els Fiers "So who is 'S' and why did you draw her on a shopping list note?" Stief Desmet "'S' is the impossible love and therefore very inspiring. I've painted her several times before, that's me being romantic and fond of having a muse".
Els Fiers "Would you ever consider making a work on the impossible love?"
Stief Desmet "I might find that too therapeutic, but you never know. To me, everything depends on the moment, I rarely know what a painting will look like once it's finished. I've never made preparatory studies for my wallpaintings. I arrive somewhere, consider the space and how I feel and hit the walls with paint. There's no real calculation in my work, I work on impulse but I do try to control that and give it some structure".
Els Fiers "How about emotion and expression in your work?"
Stief Desmet "To me art is about escape and sublimation, not so much about deep analysis. Though I find that sublimation can happen after I've made a deep dig. I'm not the kind of person who takes time to contemplate a lot. I like to perform and by consequence I realise that the wall is hard after I've hit it. But I guess that's therapeutic too... I like to plunge into a technique or an atmosphere for as long as I find it interesting. That's why I use al kinds of media and several subjects. I like to think that my personal view will hold everything together. But painting will be here to stay, because of the simple gesture, the numerous possibilities and the provoking limitations of the two-dimensional".
Els Fiers "Your work seems rather different, compared to the work of other young, Flemish artists. There's a lot of reference material that's also quite easy to recognise. Is sampling your way of dealing with art?"
Stief Desmet "I haven't got a painters training, I guess that's why I've found my way trough art history without a teachter who tried to impose his taste on me. But I do wonder about my contemporaries and how they got stuck in the Flemish mud, without looking to the world around them. I strongly believe in a mixture of subjects without boundaries. Like Easy Rider: I don't have to be an American to do something with it, the fact that I'm a European makes my view on the subject different and maybe less predictable. I'm also a bit stunned by the massive amount of images we see nowadays. As an artist I have to deal with that, sort things out. Some images I've chosen consciously, others happened to slip in. The first ones may function as cultural icons. The second ones may find a place and a connection later on".
Els Fiers "Is there stuff that annoys you, as an artist (who is young, a painter in a certain context, confronted with the art market, hypes and so on)?"
Stief Desmet "I believe there's some space for the kind of us, but I'm not so sure about the artist's image. These so called high brow artists and critics who dissociate themselves from others, but love to play along with the market, fuck'em! No high brow distance for me, art is for everyone. My work comes from society and I like to give it back to society. But that doesn't mean I have to make it easy for the viewer. It's a matter of balance: to unveil and to conceal at the same time. But I don't feel so Flemish, I try to keep a rather global perspective on things. I've seen al lot of suggestive, misty art lately. I took part in a group show and turned out to be the only one who used bright, 'unbrownish' colours. Clear, straightforward, in-your-face images are scarcely used around here. Flemish artists are very humble I guess, but of course you can find exceptions too. Yet I sometimes enjoy these silent, humble works. As a viewer that is, (and if possible with a heavy beat in my headphones)".
Rock 'n Roll in de koptelefoon
door Els Fiers
De conversatie die hierna volgt, is het resultaat van een interview per e-mail. Gedurende twee weken pingpongden Stief Desmet en ondergetekende met vragen, antwoorden en opmerkingen. De meeste reacties werden 's nachts geschreven, waardoor de toonzetting al eens wat minder zakelijk was. Soms vielen de antwoorden lang uit (bij het schrijven van een mail hoef je geen rekening te houden met een nagelbijtende luisteraar), soms bleken ze volstrekt anders dan verwacht, soms zaten er ook gelegenheidsfotootjes bij. Toen het tijd werd om af te ronden, hadden we een organische vraag-en-antwoord-mail van ettelijke bladzijden. De oorspronkelijke versie werd tot een presenteerbaar volume herleid, met inbegrip van de formuleringen die iedereen dezer dagen in mailtjes gebruikt. Mogelijk werd het een briefwisseling met het karakter van een gesprek, of een conversatie met kenmerken van een monoloog. In ieder geval leek het sprekend iets dat in het huidige, drukke mailverkeer wel vaker de kop opsteekt: een uitwisseling van gedachten-in-de-maak.
Els Fiers "Eerste vraag is in principe een opwarmertje, of een soort foto met woorden. Kun je 'ns een korte beschrijving geven van je bureau of de tafel waaraan je op dit moment werkt? Wat er ligt/hangt/staat? Zoals een keelspray, een leeg Colablik, een sarcofaag met balpennen, een smurfin, rechts een stapel ongeopende post, links ongeveer 15 cm papieren, een telefoon".
Stief Desmet "Meteen een voltreffer, jouw openingsvraag... Ik die vruchteloos streef naar een Zengebied rondom mijn computer word door jouw vraag geconfronteerd met hoe hartstochtelijk ik verknocht ben aan allerhande anekdotische prullaria". "Maar soit, je vroeg erom, so let's go! Voor me aan de muur hangen (vlnr): een schilderijtje van een oud lief, een foto waarop David Bowie, Iggy Pop en Lou Reed elkaar innig omhelzen (ergens begin jaren '70), een poster van een Paul McCarthy-expo in Berlijn, een ontwerpschets van een installatie voor Galerie Fortlaan 17, een 19de-eeuws maritiem olieverfpaneeltje, fijntjes geschilderd door Jan Frans, een postkaartje van Morris Louis, een verpakking Amazing Capsules (met felgekleurde capsules die oplossen in water en waaruit sponzen beestjes komen, meegebracht uit New York door een vriendin), een foto van Kurt Cobain die blijkbaar stomdronken achterover in de drums van Dave Grohl valt, een naakttekeningetje op een GB-briefje, 'S' voorstellend". "Op de eigenhandig gemaakte blauwe laminaattafel die fungeert als bureau (vlnr): grasparkieten, telefoon/fax, kleurenkaart, sleutels, computer, een mini MTN zwarte tagspuitbus, een Japanse robot/ toy met daaronder een uitvergrote detailfoto, een plastic dino, een oud luciferdoosje met coureur, rekeningen, een Marokkaanse pennenhouder met stiften, potloden, pennen, penselen, een pakje White Monkey balsem, tape, cutter, theepot + kop, Pritt, alcoholstift, slijper, plastic Chinese draak op batterijen, rekenmachine, adresboek, c.d.'s, magazines, Easychopperbunny DVD, een Fortune Miracle Fish (die opkrult in je hand naargelang je gemoedstoestand), een plastic E.T.-popje (gekregen van zus in 1983), een Cobipopje (Mariscal), een houten/benen beeldje uit Lombok, plastic gorilla, een kaartenspel met heel gemene autos en moto's (van Murielle d'O), een stervormig visserslood uit Cap Griz Nez, boek 'Eenzaam spelen met Pom Pon' van L.P. Boon, sigaren, schetsboeken, geopende en ongeopende post, kleurpotloden, ondefinieerbare en vervelende paperassen waar ik steeds in een boog omheen poog te kijken".
Els Fiers "Met stip de sprekendste mail uit mijn weekend-input. En zo herkenbaar, alhoewel, aan deze explosie kan mijn smurfin wel een puntje zuigen. By the way, wat is White Monkey balsem? Wie is 'S' en waarom staat ze op een GB briefje? En zijn de rekeningen al betaald?"
Stief Desmet "De White Monkey balsem is een soort tijgerbalsem, meegebracht door een vriendin uit New York. De verpakking is volledig in het Thaïs, behalve het opschrift 'White Monkey Holding Peach Balm'. Vooral het absurde traject Bangkok-New York-Gent illustreert hoe de aarde bijna wordt gewurgd door een netwerk van miljarden trajecten die alle kanten uitgaan. Om uiteindelijk ergens te stranden op een bureau in Gent. Vind het bovendien een mooie verpakking".
"'S' is de onmogelijk liefde, maar daarom heel inspirerend en ook esthetisch bevredigend. Ik schilderde haar al herhaaldelijk. Dat is de romanticus in mij die de 'muze' hoog in het vaandel draagt. Het tekeningetje kwam er zo: het was ochtend, wat in mijn kop zat moest eruit door haar te tekenen met een bic op een shopping list briefje van de G.B. Anders was ik nooit heelhuids thuis geraakt met de auto. De rekeningen zijn allemaal betaald. Vervelende dingen wil ik zo snel mogelijk het huis uit".
Els Fiers "Is de Boon van op de tafel je favoriete auteur?" Stief Desmet "'Boon is niet mijn favoriete auteur. Ik verdiep mij wel graag in zijn ietwat subversievere werk, zoals 'Mieke Maaikes obscene jeugd'. Ik vind het geheime werk van kunstenaars trouwens dikwijls interessanter. Wat je heimelijk doet, doe je het eerlijkst, omdat je het moét doen. Dat is misschien een nadeel nu alle taboes zowat doorbroken zijn: er zullen nog amper verborgen oeuvres van hedendaagse kunstenaars opduiken. Dat verrassingselement zal een stille dood sterven".
Els Fiers "Laten we nog even doorgaan op 'S' en de onmogelijke liefde (dat houdt een mens bij de werkelijkheid vind ik, het leven zelf is ook een onmogelijke liefde). Stel dat je daar een werk over zou maken, wat zou het dan zijn? En/of: zou je zoiets in feite in overweging nemen?"
Stief Desmet "Ik weet niet of ik over de onmogelijke liefde een werk zou maken, dat lijkt me net iets te therapeutisch. Anderzijds, mocht de nood echt zo hoog zijn, zou ik het ongetwijfeld doen. Ik reageer meestal nogal vanuit de buik. Maar hoe dat werk er uit zou zien kan ik onmogelijk voorspellen. Alles hangt af van het moment. Ik weet nooit op voorhand hoe een werk er uiteindelijk uit zal zien. Ik wil elke keer opnieuw het gevecht met het canvas aangaan en een doek zwanger maken, zonder te weten hoe de baby er uit zal komen. Ook voor mijn zogenaamde strakke muurschilderingen maak ik nooit voorstudies. Ik kom toe, weeg mijn gemoedstoestand af ten opzichte van de ruimte en andere concrete factoren, pak verf en borstel en begin, om dan op tijd te stoppen. Hoewel mijn werk soms beredeneerd overkomt, ontstaat het helemaal niet zo. Ik wil emoties en impulsiviteit structureren en kanaliseren, ook onbewust".
Els Fiers "Hmpf, ik vind de onmogelijke liefde eigenlijk geen therapeutisch thema. Shakespeare ocharme, hij zou dat niet graag horen". Stief Desmet "Ik beweer niet dat therapeutische kunst geen goeie kunst kan zijn, integendeel. Maar voor mij is creëren eerder vluchten, of sublimeren in plaats van dieper te graven. Hoewel ik meer en meer de indruk heb dat sublimatie ook kan ontstaan nadat ik gegraven heb. Maar bij mij lopen die dingen nogal parallel. Ik zal niet gauw tijd nemen om de zaken eens helder te overschouwen, hoe graag ik dat ook zou willen. Ik ben nu eenmaal een doener en geloof pas dat de muur hard is nadat ik ertegen liep. Op die manier ben ik dan ook therapeutisch bezig zeg ik dan. Maar bon"...
"Het lijkt me gewoon het eerlijks om de dingen door het moment te laten bepalen. Ik heb natuurlijk wel geijkte patronen, of een beeldtaal die ik door de jaren heen heb ontwikkeld en waarmee ik kan vertellen wat ik te vertellen heb. Ik pas dikwijls het 'kill your darlings' principe toe. Ik teken bijvoorbeeld heel graag naar de natuur, maar dat is niet interessant, het is onbruikbaar voor wat ik wil maken en tonen. Dat reserveer ik dan maar voor mijn schetsboeken. Maar binnen die zelfontwikkelde beeldtaal fluctueer ik met mijn gevoel van het moment. Dat duurt het langst en zo hoef ik niet te vrezen dat ik in een soort 'systeempje' verval. Ik kan mij gerust gedurende een bepaalde periode in een techniek of in een sfeer storten, zolang ik het interessant blijf vinden. Vandaar ook de verschillende media die ik hanteer: schilderkunst, video, sculpturen, installaties en performances, en de diverse thema's die ik aanhaal. Ik hoop dat mijn persoonlijke beeldtaal er automatisch voor zorgt dat alles een coherent geheel vormt. Van alle voorgenoemde media weet ik dat schilderen een blijver zal zijn. De eenvoud van de handeling en het onuitputtelijke aantal mogelijkheden fascineren me mateloos. Bovendien is de beperking van het tweedimensionale erg uitdagend".
Els Fiers "Ik vind dat jouw werk vrij sterk afwijkt van dat van veel andere, jonge Vlamingen. De input lijkt groter, of breder, of eerder nog concreter. Ik herken bijvoorbeeld stukjes Kara Walker, misschien Franz Ackermann, misschien Marc Bijl, C.D. Friedrich, maskers, kostuums, muziek... Dat is zowel veel als vrij snel te traceren. Is samplen jouw manier van werken?"
Stief Desmet "Dat mijn werk sterk afwijkt van veel andere jonge Vlaamse kunstenaars heb ik misschien te danken aan het feit dat ik geen schildersopleiding kreeg. Ik bepaalde zelf mijn helden, pluisde zelf de kunstgeschiedenis uit zonder indoctrinatie van een docent die zijn dada's in mijn strot probeerde te rammen. Hierdoor voel ik mij inderdaad soms een outsider in het Vlaamse kunstlandschap. Anderzijds vind ik het een beetje bizar hoe sommige jonge kunstenaars in die Vlaamsche Permekeklei blijven steken. Hoe ze schrale materialen verkiezen en niet naar de wereld om hen heen kijken. Ik voel mij ook helemaal geen Vlaming, wat is dat een Vlaming? Mochten de gebroeders van Eyck zich Vlaams hebben gedragen hadden ze nooit de olieverf uit Italië meegebracht! Ackermann bijvoorbeeld, een Duitser, maakt helemaal geen 'Duits' werk. Anderzijds: Baselitz, ook een Duitser, oogt wel heel 'Duits', maar ik vind ze beide even fantastisch. Wat mijn werk betreft geloof ik heel sterk in grensoverschrijdende combinaties. Kijk wat New York heeft voortgebracht en nog steeds voortbrengt, puur door de wereldse samenstelling van die stad. Easy Rider bijvoorbeeld zit in ons collectief geheugen en ja, ik vind dat interessant om rond te werken. Daar hoef ik toch geen Amerikaan voor te zijn? Juist mijn Europese kijk op een Amerikaans fenomeen speelt in dit verband een rol. Een beetje zoals hoe de jazz ontstond, door Westerse instrumenten in Afrikaanse handen te stoppen. Ongelooflijk wat we vandaag allemaal te zien krijgen. Voor het eerst in de geschiedenis is de beeldinput zo groot. Als visueel ingesteld beeldend kunstenaar moet ik hierin selecteren, schiften. Ik pik de ene keer doelbewust en de andere keer intuïtief beelden op en combineer ze. In het eerste geval heb je meteen een sterk iconografisch beeld, in het andere geval komt het verband pas later. Ik zou het liefst uren willen doorgaan... maar ik denk hier wijselijk te stoppen. Wat denk je? Nog even doordrammen of heb je nog iets vers in de lade liggen?"
Els Fiers "Ik heb nog iets achter de hand. Maar eerst dit: kun je het 'kill your darlings' principe nog wat uitdiepen?"
Stief Desmet Met het 'kill your darlings' principe bedoel ik dat je niet steeds moet uitpakken met een gave of een talent dat je bezit. Zo schilder en teken ik graag hyperrealistisch, maar het is niet omdat ik dat graag doe dat ik dat per se in mijn werk moet laten sluipen. Dat hyperrealistisch luik reserveer ik als een vingeroefening voor mezelf. Dat is niet interessant voor mijn werk. Vergelijk het met een getalenteerde muzikant die alle Bach composities blindelings kan spelen, maar besluit om met slechts enkele noten een nieuwe compositie te maken. Hij beperkt zichzelf. Ondanks het feit dat mijn werk soms overvol oogt, heb ik op mijn weg naar het resultaat al veel geschrapt (I killed some darlings on my way). Als je op één van mijn schilderijen ergens een wit vlak ziet mag je er zeker van zijn dat er een paar lagen onder zitten die misschien wel goed geschilderd waren maar achteraf toch overbodig bleken".
Els Fiers "Zijn er dingen waar je je als kunstenaar aan ergert (zoals de Vlaamse Permeke-klei, maar misschien ook iets in verband met de hedendaagse schilderkunst, wat een kunstenaar hier 'is', de Belgische liefde voor nostalgie, de door de markt gestuurde hypes enz. - afijn, ik suggereer maar)".
Stief Desmet "Welke plaats ik als kunstenaar inneem in de maatschappij is mij nog altijd niet zo duidelijk, maar ik heb wel de indruk dat er ruimte is voor onze 'soort'. Zelf loop ik niet te hoog op met dat zogenaamd kunstenaarsschap. Al dat gedistantieer van die 'high brow artists en recensenten' die zich weliswaar wel graag door de 'markt' op sleeptouw laten nemen, Fuck'em! Ik zie ons liever als de Vlaamse Primitieven, die functioneerden in een gemeenschap en daar onlosmakelijk deel van uitmaakten. Geen elitaire bullshit voor mij. Kunst is voor iedereen! Mijn werk groeit vanuit de samenleving en ik geef het graag aan diezelfde samenleving terug, onder een nieuwe vorm weliswaar. Wat niet wil zeggen dat je het de toeschouwer niet moeilijk mag maken. Het is denk ik kwestie van een mooi evenwicht vinden. Verhullen en onthullen in één. Zelf ben ik ook nogal nostalgisch ingesteld, maar daarbij blik ik niet enkel terug op wat hier in Vlaanderen is gebeurd. Ik heb een redelijk globaal perspectief op de dingen, ik voel me niet zo Vlaams. Dat werd onlangs nog duidelijk tijdens een groepstentoonstelling met enkel Vlaamse schilders, waarbij ik zowaar de enige was die felle, 'ongebruinden' gebruikte. De laatste jaren zie ik hier bijna uitsluitend suggestieve, mistige, beeldende kunst om me heen ontstaan. Een duidelijke, ongenuanceerde 'in-your-face' beeldtaal wordt amper gehanteerd. Er wordt hier heel nederig gewerkt vind ik. Maar er zijn natuurlijk uitzonderingen. En bovendien kan ik bij tijden best genieten van die ingetogen, nederige werken. Maar dan wel als toeschouwer (en liefst met stevige rock 'n' roll in de koptelefoon)".